مركز تحقيقات سلامت فراورده هاي گياهي و دامی
۱۳۹۷ يکشنبه ۲۷ آبان
br ENGLISH
راهنماي اخلاقي پژوهش هاي حيوانات

 

مقدمه:

استفاده از حيوانات در پژوهش هاي دارويي و درماني نيز كمك بسياري در حل مشكلات مرتبط با سلامت انسان كرده است .

رسالت انساني بشر اقتضاي مي كند در تمامي مراحل اين پژوهش ها سعي كند كه تا حد ممكن حقوق حيواناتي كه ياري دهنده انسان در دستيابي به روش هاي تشخيصي و درماني هستند حفظ گردد.

براي آشنايي كاربران روند پژوهش از توليد و تحويل حيوان تا نگهداري و انجام مراحل آزمايش نياز است كه زنجيره موجود به روشني شناخته و تفكيك شود و براي هر مرحله مقررات و آموزش هاي لازم تدوين و به اجرا در آيد .

در اين بحث ابتدا مراحل استفاده از حيوانات در انجام يك پژوهش علمي قدم به قدم مشخص و در هر مرحله ملاحظات اخلاقي مربوط ارائه مي گردد .

 

1)      تهيه و حمل و نقل حيوانات .

أ‌.         قوانين معرفي گونه جديد به منطقه

ب‌.     نحوه اسارت حيوانات

ت‌.     نحوه نگهداري در اسارت

ث‌.     چگونگي حمل و نقل شامل وسايل حمل و نقل و قفس ها

 

2)      روش هاي نگهداري .

أ‌.         مكان: شامل فضاي نگهداري، شرايط قفس ها، نگهداري در فضاي باز، تهويه، فاضلاب، نور پردازي، راه هاي

ب‌.     فرار در موارد اضطراري

ت‌.     امكانات: شامل غذا، امكانات درماني، شستشو

 

3)      نيروهاي اجرايي (مراقبت كنندگان حيوان)

أ‌.         آموزش هاي لازم براي حفظ سلامت حيوان و انسان

ب‌.     لباس و امكانات حفاظتي

ت‌.     علاقه به آار و امكانات رفاهي لازم

ث‌.     آگاهي نسبت به اهميت موضوع پژوهش

ج‌.       اطلاع از علايم بيماري و سلامت حيوان

ح‌.       رعايت خصوصيات زندگي طبيعي حيوان در شرايط اسارت تا حد ممكن مانند اجتماعي بودن يا انفرادي بودن حيوان

خ‌.       آگاهي از وضعيت آبستني و شيردهي حيوان

 

4)      كاربران پژوهش و محققين .

أ‌.         آگاهي از نوع، جنس و ساير شرايط حيوان مناسب براي آزمايش

ب‌.     اطلاعات لازم در مورد تاثير شرايط محيطي بر نتايج آزمايش

ت‌.     عدم استفاده از حيوانات بيمار در آزمايش

 

1.        تهيه و حمل و نقل حيوانات

أ‌.         ورود هر گونه حيواني به هر منطقه بايد با مجوز سازمان حفاظت محيط زيست كشور باشد. سلامت حيوانات وارداتي بايد پس از قرنطينه به تاييد سازمان دامپزشكي كشور برسد تا اجازه حمل حيوان داده شود. در مورد حمل حيوانات بين استان ها نيز بايد از قوانين جاري كشور كه بر اساس نوع گونه حيوان و بيماري هاي شايع در شرايط خاص هر استان تدوين شده است استفاده شود.

ب‌.     نحوه اسارت حيوان بايد با معيارهاي اخلاقي مطابقت داشته باشد. اسارت حيوانات در فصل توليد مثل و دردوران شيردهي مجاز نيست همچنين بايد از استفادة ابزارهايي كه باعث جراحت حيوان شوند پرهيز كرد .

ت‌.     از زمان اسارت تا حمل به محل نگهداري دايم يا آزمايشگاه مورد نظر بايد حيوان را در شرايط مطلوب و مناسب با گونه قرار داد. قفس ها بايد به شكلي باشند كه امكان استراحت حيوان فراهم شود. مجاورت حيوانات شكارچي با حيوانات ديگر حتي در قفس هاي مجزا آه باعث ايجاد استرس در حيوانات م يشود، مجاز نيست. همچنين قفس ها بايد طوري طراحي شده باشند كه امكان مشاهده دايم حيوان توسط فرد مراقب فراهم باشد و حيوان در حركات تند و ناگهاني خود توسط قطعات قفس مجروح نشود. همچنين قفس ها بايد به شكلي بسته به گونه حيوان طراحي شده باشند كه امكان فرار حيوان كاملا از بين رفته باشد.

تغذيه مناسب حيوان بسته به زمان رشد و سن حيوان و نيازهاي معمول آن بايد به نحو مناسب انجام گردد. ميزان آزار و اذيت حيوان به وضعيت سلامت حيوان، مزاج، گونه، سن، جنس، تعداد حيواناتي كه با هم همراه هستند، ارتباط اجتماعي آنها، مدت زمان بي آب و غذا ماندن، طول مدت و روش حمل و نقل، وضعيت و شرايط محيط به خصوص بالا رفتن حرارت و ميزان مراقبت در طول حمل و نقل بستگي دارد.

ث‌.     براي حمل و نقل حيوان بايد از قفس هاي مناسب با شرايط ذكر شده استفاده شود. در مسيرهاي طولاني بايد توقف هاي لازم و غذا دهي به حيوان بسته به گونه و عادت تغذي هاي انجام گردد. همچنين خودروهاي حامل حيوانات بايد شرايط برودتي و حرارتي و همچنين تهويه و استانداردهاي امنيتي لازم از نظر احتمال تصادف، آتش سوزي و غيره را داشته باشند.

قفس ها بايد با تسمه هاي مخصوص در جاي خود محكم شده باشند و در مجموع شرايط و قوانين حمل حيوانات به طور كامل رعايت شود.

با توجه به عكس العمل هاي فيزيولوژيك حيوانات در طول حمل و نقل از جمله بيماري حركت، در صورت لزوم و با توجه به گونه حيوان لازم است قبل و بعد از حمل حيوان توسط يك دامپزشك معاينه و حيوان تحت آرامبخشي مناسب حمل گردد .

 

2.       روش هاي نگهداري

أ‌.         سلامت حيوان توسط تحويل گيرنده بايد تاييد و در صورت نياز قرنطينه شود. حيوان تازه وارد را  نبايد تا اطمينان يافتن از سلامت عمومي به محل حيوانات ديگر منتقل گردد. در صورت وجود بيماري بايد حيوان تحت درمان قرار گيرد.

ب‌.     حيوانات قبل از ورود به مطالعه پژوهشي بايد با افراد و محيط سازگار شوند .

ت‌.     شرايط لازم نگهداري حيوان بر اساس گونه حيوان و نيازهاي اختصاصي آن بايد قبلا فراهم شده باشد. امكانات نگهداري عبارتند از فضاي نگهداري و تسهيلات لازم فضاي نگهداري: شامل حياط ، چراگاه، قفس، ساختمان، درياچه و غيره است كه بر اساس نوع حيوان و مطالعه در دست انجام بايد امكانات لازم را داشته باشد. اين ساختمان ها بايد آسايش حيوان را تامين نمايند. برخي از امكانات عمومي كه در همه موارد بايد رعايت شوند عبارتند از:

·         در صورتي كه حيوان در فضاي باز نگهداري مي شود بايد نياز گونه مربوطه را تامين كند مثلا داراي پناهگاه باشد و غذا و آب و حفاظت در برابر حيوانات ديگر و همچنين نيازهاي رفتاري و اجتماعي حيوان در نظر گرفته شوند.

·         در فضاهاي بسته بايد كنترل عوامل محيطي مانند سرما، گرما، نور و رطوبت به آساني ممكن باشد و از ورود موجودات موذي جلوگيري شود. همچنين تامين مواد غذايي و آب و در صورت نياز دارو و فعاليت هاي آزمايشي ميسر باشد. قفس ها بايد به شكلي طراحي شده باشند كه آسايش حيوان تامين گردد و قابل ضدعفوني باشد.

ديوارها و كف و ساير بخش هاي ساختمان نيز بايد قابل شستشو و ضدعفوني باشند و مقاومت لازم را براي گونه خاص حيواني داشته باشند.

تهويه كامل و كافي و همچنين تخليه فضولات حيوانات به خوبي انجام گردد به نحوي كه بوهاي آزار دهنده و گازهاي مضر مانند آمونياك در محل وجود نداشته باشند.

روشنايي و رنگ آميزي محل نيز بايد مناسب باشد و ذخاير غذا و آب نيز به ميزان كافي موجود باشد. از مواد ضدعفوني كننده، خوشبوكننده و حشره كش استاندارد بايد استفاده شود به نحوي كه براي حيوانات و همچنين روند پژوهش اثر نامطلوب به جا نگذارد.

صداهاي اضافي نيز باعث آزار حيوانات مي شود و بايد از ايجاد آن پرهيز شود. همچنين تراكم قفس ها در اتاق و يا تراكم حيوانات در قفس بايد بر اساس نحوه زندگي و اندازه حيوان و همچنين نوع مطالعه متفاوت و مورد تاييد مسئول باشد.

نحوه چيدن قفس ها و طراحي اتاق بايد به شكلي باشد كه حركت مراقبين و محققين و مشاهده حيوانات به سادگي امكان پذير باشد.

 

3.      نيروهاي اجرايي شاغل )بايد زير نظر يك دامپزشك متخصص تمامي موارد بهداشتي زير كنترل شوند و روزانه گزارش كنترل موارد زير به اطلاع و تاييد او برسد(.

أ‌.         اين افراد بايد آموزش هاي لازم را در مورد نحوه زندگي، سلامت و بيماري حيوان و نيازهاي رفتاري و اجتماعي آنها ديده باشند. بسته به نوع حيوان و نوع پژوهش تربيت اين افراد متفاوت است ولي با اين حال آموزش هاي عمومي براي اين افراد لازم است تا از فعاليت هاي فيزيولوژيك مانند نيازهاي غذا، آب، وضعيت آبستني و شيردهي، تهويه، دفع مدفوع و ادرار، تغييرات رفتاري، نحوه زندگي (انفرادي، اجتماعي، شكارچي بودن) و رفتار حيوان مطلع باشد.

ب‌.     كاركنان محل نگهداري حيوانات بايد آموزش هايي در ارتباط با بيماري هاي مشترك انسان و حيوانات مورد مطالعه و روش هاي جلوگيري از انتقال اين بيماري ها را بدانند. همچنين لازم است كه لباس، دستكش، چكمه، ماسك و ساير امكانات حفاظتي لازم را براي حفظ سلامت خود داشته باشند.

برخي وسايل خاص مانند دستكش هاي مخصوص كار  با جوندگان نيز بايد فراهم باشد. نوع خطر هر حيوان (چنگ زدن، گاز گرفتن، نيش زدن و غيره) بايد براي كاركنان كاملا آموزش داده شود تا در حفاظت خود مورد استفاده قرار دهند.

ت‌.     كاركنان بخش نگهداري حيوانات و آزمايشگاه پژوهش بايد آگاهي نسبت به اهميت موضوع پژوهش و اهميت و نقش آنها در حفظ سلامت حيوان و در نتيجه صحت مطالعه داشته باشند.

 

4.       محققين و پژوهشگران

پروژه طراحي شده بايد توسط شوراي پژوهشي مركز از نظر رعايت شرايط و مقررات مذكور مورد بررسي قرار گيرد. اين موارد عبارتند از:

·         انتخاب صحيح گونه حيوان براي مطالعه خاص

·         استفاده از حداقل ممكن حيوان براي مطالعه

·         ضرورت استفاده از حيوانات آزمايشگاهي براي مطالعه و عدم امكان جايگزيني آن با نرم افزارهاي كامپيوتري و استفاده از تجارب ديگران

·         آموزش لازم محققين براي شناخت زندگي و شرايط فيزيولوژيك حيوان (تغذيه، سلامت، بيماري، ناراحتي و درد و ساير تغييرات فيزيولوژيك و پاتولوژيك حيوان)

·         آموزش اختصاصي در مورد گونه هاي خاص مورد استفاده

·         اطلاعات لازم در مورد تأثير شرايط محيطي بر نتايج آزمايش

·         عدم استفاده از حيوانات بيمار در آزمايش

1397/05/10
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal